Psychologia – Tukir

Czynniki determinujące orientację nastawioną na rozwój i uczenie się

Dostępność obrazu własnej osoby i przeświadczenie o możliwości osiągania sukcesu w realizowanych planach

Jeden pracownik jest w stanie w konkretnej sytuacji dostrzec dużą szansę własnego rozwoju, inny natomiast jedynie pewną możliwość lub „opcję” będącą co najwyżej uzupełnieniem, np. pracą poza obowiązującymi godzinami pracy.

London wprowadził pojęcie „wizji własnej kariery zawodowej” (ang. career insight). Jest to stopień, w jakim określona osoba posiada wiedzę o swojej sytuacji zawodowej wraz z wiedzą obejmującą znajomość swoich mocnych i słabych stron i celów zawodowych, do których dąży. Ten typ wiedzy na temat możliwości własnego rozwoju obejmują „wyobrażony obraz siebie w przyszłości” (ang. self-possible) , własnej drogi kariery zawodowej, która jest najbardziej skuteczna w rozpatrywanej sytuacji.
Wyobrażenie sobie siebie jako osoby osiągającej sukces charakteryzuje się stopniem ogólności lub precyzyjności i jest dla jednostki mniej lub bardziej dostępne w jej subiektywnej ocenie.
Ocena dostępności obrazu własnej osoby obejmuje następujące elementy:
- „Ja realne” (zdolności, umiejętności, wiedza, zainteresowania, uznawane wartości itp.),
- „Ja prawdopodobne” (aspiracje, cele, obawy itp.) – spostrzegana rozbieżność między „Ja realnym” i „Ja prawdopodobnym”,
- przeświadczenie o możliwościach osiągania sukcesu w realizowanych planach.
Istotną rolę w ocenie dostępności obrazu własnej osoby pełni wgląd we własną karierę zawodową, a więc w miarę rzetelna wiedza na temat aktualnej sytuacji zawodowej i swoich mocnych i słabych szans jako wyznaczników przyszłej aktywności. Obraz własnej osoby powstaje w oparciu o minione doświadczenie. Stanowi on lub powinien stanowić reprezentację takich właściwości jednostki, jak jej wiedza, zdolności i umiejętności, możliwości, zainteresowania, uznawane wartości itp. W przeciwieństwie do aktualnego obrazu własnej osoby wyobrażony obraz siebie obejmuje wydarzenia możliwe do realizacji w przyszłości, określone przez jednostkę jako prawdopodobne.
Markus i Nurius: może on stanowić przejaw celów życiowych danej osoby, jej aspiracji pozytywnie przez nią wartościowanych, jednakże zawiera też negatywnie wartościowane wydarzenia, których jednostka pragnęłaby uniknąć.

Podejmowanie aktywności, która stanowi wewnętrzną nagrodę, sprzyja bardziej trafnemu przewidywaniu efektów własnego działania, a przede wszystkim spostrzeganiu rozbieżności między „ja realnym” a „ja prawdopodobnym”. Wspomniana różnica między stanem faktycznym a postulowanym wywołuje negatywne reakcje emocjonalne. Dostrzeżenie przez zaangażowane jednostki tzw. „luk” w repertuarze swoich umiejętności jest kluczem do rozumienia ich motywacji do własnego rozwoju .

Farr i Middłebrooks podkreślają, że dostrzeżenie rozbieżności między „ja realnym” i „ja prawdopodobnym” nie wystarczy do realizacji aktywności nastawionej na rozwój, istnieje jeszcze konieczność posiadania wiedzy na temat tego, jak zredukować ową rozbieżność. Wiedza ta musi mieć charakter zoperacjonalizowany i instrumentalny. Jednostka musi więc spostrzegać instrumentalność zdobycia określonych umiejętności w celu osiągnięcia zamierzonych celów. Innymi słowy musi posiadać przeświadczenie, że uczenie się doprowadzi ją do zamierzonego stanu rzeczy, wyznaczonego celu itp.

Tak więc, dokonując podsumowania pracownicy zatrudnieni w określonych organizacjach różnią się między sobą pod względem dostępności obrazu własnej osoby jako osoby robiącej określoną karierę w tejże organizacji. Obejmuje ona „Ja realne” i „Ja prawdopodobne” – spostrzeżoną rozbieżność między rzeczywistym a postulowanym obrazem własnej osoby oraz posiadanie przeświadczenia o instrumentalności uczenia się jako istotnego czynnika w realizacji celów związanych z rozwojem zawodowym. Rozbieżność ta jest istotnym czynnikiem motywującym człowieka do działania, jednakże wymaga od jednostki dostrzeżenia konieczności nabycia pewnych umiejętności, które pełnią funkcję instrumentalną w dążeniu do celu.